• Over de actie: Beetje leren, veel actie
  • Actiemateriaal: Wat vind je hier?
  • De kerndoelen
  • Veelgestelde vragen
  • Meer informatie over kinderarbeid

Ben je geen juf of meester? Je mag rustig verder lezen. Maar je kunt ook terug naar het deel voor coole kids.Terug naar kidsgedeelte

Over de actie: Beetje leren, veel actie

Heeft jouw school meegedaan of een actiepakket ontvangen? Vul de evaluatie in om de scholenactie Made by Kids te verbeteren.

Made by Kids laat 5e t/m 8e groepers van het basisonderwijs kennis maken met het thema kinderarbeid. Leerlingen ontdekken hoe internationale productieketens in elkaar zitten en dat er een mogelijkheid bestaat dat hun coole spullen (deels) zijn gemaakt door kinderen in Afrika, Azië of Latijns-Amerika. Maar ze leren vooral dat ze daar zélf iets aan kunnen doen. Want als jonge consument hebben kinderen een krachtige stem. Die kunnen ze gebruiken om híer bij te dragen aan verandering dáár.

De actie bestaat uit twee onderdelen:
1) een brief schrijven naar een bedrijf én
2) een coole actieposter maken

Met hun posters, maken de leerlingen jaarlijks kans op de Stop Kinderarbeid Award; de prijs voor de beste actieposter over kinderarbeid.

Actiemateriaal: Wat vind je hier?

Als je jouw groep of school hebt aangemeld, ontvang je per post het Made by Kids actiepakket.lespakket In dit pakket zitten bijna alle materialen die je nodig hebt om de actie uit te voeren. Deze materialen vind je hieronder ook nog eens digitaal. Daarnaast vind je hier de extra onderdelen waarnaar vanuit de handleiding wordt verwezen.

  • In de handleiding lees je hoe je het actiepakket van Made by Kids kunt gebruiken om samen met je groep in actie te komen.
  • Dit filmpje ‘Kinderarbeid, hoe zit dat?’ laat je aan de leerlingen zien als introductie op het thema.
    .
  • Op de infokaart vind je de belangrijkste feiten en cijfers over kinderarbeid en de infographic van een productieketen.
  • Om de actie uit te voeren, maak je gebruik van het stappenplan.
  • Gebruik het Made by Kids briefpapier (PDF, .doc of .docx) voor het schrijven van de brief aan bedrijven. Op deze manier kunnen de bedrijven zien dat de brief deel uitmaakt van een grotere actie en zonder lang te zoeken meer informatie vinden. Je kunt de brieftekst ook direct in het briefveld op jullie eigen online groepspagina invoeren – dan wordt er automatisch een opgemaakte brief of e-mail gegenereerd; extra makkelijk! Maak eventueel gebruik van de voorbeeldbrief.
  • De leerlingen maken hun actieposters op de actiepostersjablonen.
  • De perskit en de brief aan ouders kun je gebruiken als je lokale media en ouders wilt informeren.

In de begeleidende brief bij het actiepakket vind je de unieke inlogcode van jouw school. Met deze inlogcode kun je een online groepspagina aanmaken voor jouw klas. Zodra de groepspagina is aangemaakt, ontvang je per mail een inlogcode van jullie groepspagina, hier kun je actieposters, brieven en eventuele foto’s en filmpjes kunt uploaden.

Heb je vragen? Mail dan naar gcate@hivos.nl

De kerndoelen

Meedoen aan Made by Kids draagt bij aan de volgende kerndoelen van het basisonderwijs:
35) De leerlingen leren zich redzaam te gedragen als consument.
37) De leerlingen leren zich te gedragen vanuit respect voor algemeen aanvaarde normen en waarden.
54) De leerlingen leren beelden en taal te gebruiken om ermee te communiceren.

Facultatief:
Afhankelijk van de hoeveelheid tijd en aandacht die je wilt besteden aan Made by Kids kun je ook werken aan deze kerndoelen:

3) De leerlingen leren informatie te beoordelen in discussies en in een gesprek dat informatief of opiniërend van karakter is en leren met argumenten te reageren (als je de groep aan de hand van het filmpje laat discussiëren).

8) De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het schrijven van een brief (als je de groep zelf een e-mail of brief laat schrijven, al dan niet met behulp van ons voorbeeld).

Veelgestelde vragen

We hebben een aantal veelgestelde vragen beantwoord. Staat jouw vraag er niet bij? E-mail dan gerust naar Hivos: gcate@hivos.nl

Over de scholenactie

‘Made by Kids?! Hoe (niet) cool is dat?’ is een scholenactie die Nederlandse ontwikkelingsorganisatie Hivos voor het eerst organiseert. De actie laat 5e t/m 8e groepers kennis maken met het thema kinderarbeid. Ze leren over hoe  kinderarbeid ontstaat, hoe een productieketen in elkaar steekt en dat ook hun coole spullen (deels) door kinderenhanden gemaakt kunnen zijn. En vooral: dat zij als jonge consument daar zelf iets aan kunnen dóen. De actie loopt van 4 t/m 15 november 2013.

Deelnemende scholen krijgen per aangemelde groep van Hivos een actiepakket toegestuurd en kunnen daarnaast gebruik maken van de website www.madebykids.nl

Met behulp van de materialen uit het actiepakket en op de website gaan de leerlingen in 6 stappen op onderzoek uit en laten zij hun stem horen. Ze kiezen producten waarvan ze willen weten of er kinderarbeid aan te pas kan zijn gekomen en vragen de bedrijven achter deze producten wat zij eraan doen om dit te voorkomen. De leerlingen schrijven brieven aan de bedrijven en maken coole actieposters, waarmee ze kans maken op de Stop Kinderarbeid Award 2013. Iedere deelnemende klas heeft een eigen online actiepagina waarop de brieven aan bedrijven, de antwoordbrieven van bedrijven en de actieposters worden geupload en zo voor iedereen toegankelijk zijn.

Hivos organiseert de scholenactie Made by Kids 2013. Hivos is een Nederlandse ontwikkelingsorganisatie die strijdt tegen armoede, onderdrukking en discriminatie. Dat doet Hivos door mensen te steunen die zélf hun toekomst willen bepalen en zélf in actie komen om hun situatie te verbeteren. Hivos gelooft in de kracht van deze mensen en zoekt samen met hen naar innovatieve oplossingen die relevant zijn in hun situatie en hun omgeving. Tegelijkertijd wil Hivos de kracht van burgers in Nederland aanspreken om hen bij haar werk te betrekken, want verandering daar vraagt inspanningen hier. www.hivos.nl

Wat Hivos wil bereiken met deze actie is dat Nederlandse kinderen leren:

  • dat er een mogelijkheid bestaat dat hun spullen en voedsel (deels) zijn/is gemaakt of geoogst door kinderen in Afrika, Azië of Latijns-Amerika;
  • in hoofdlijnen leren hoe productieketens in elkaar zitten en wat bedrijven kunnen doen om ervoor te zorgen dat er geen kinderarbeid in productieketens voorkomt;
  • dat zij als (jonge) consument een krachtige stem hebben en daadwerkelijk kunnen bijdragen aan verandering;
  • dat kinderarbeid in ontwikkelingslanden nauw verbonden is met consumptie híer;
  • om kritisch te kijken naar hun rol als consument en naar de keuzes die ze als consument maken;
  • om de juiste vragen te stellen aan bedrijven;
  • welke acties bedrijven (kunnen) ondernemen om ervoor te zorgen dat er geen kinderarbeid in hun productieketen voorkomt.

Daarnaast wil Hivos bedrijven in Nederland aansporen om duidelijk en transparant te zijn over de acties die zij ondernemen om kinderarbeid in hun productieketens te voorkomen.

Boodschap richting leerlingen en hun omgeving (leerkrachten, ouders/verzorgers):
Aan de producten die jij in de winkel koopt, kun je niet zien wie ze heeft gemaakt. Misschien zijn deze producten wel door kinderen in ontwikkelingslanden gemaakt, kinderen die eigenlijk op school hadden moeten zitten. Maar in plaats daarvan maken ze jouw kleren, schoenen of speelgoed. Of oogsten ze cacao en hazelnoten voor jouw chocolade. Dat weet je dus niet. Als je dat wel zou weten, zou je die producten dan ook kopen? Of koop je dan liever producten die door volwassenen zijn gemaakt? Eigenlijk is het best belangrijk om te weten door wie de producten zijn gemaakt die jij graag wilt kopen, want dan kan je een goede keuze maken. Wat doen bedrijven eigenlijk om ervoor te zorgen dat er geen kinderarbeid voorkomt in hun producten? Laten we dat eens aan ze vragen! Want als bedrijven veel vragen van consumenten  krijgen, gaan ze beter hun best doen om kinderarbeid uit hun productieproces te bannen. En jij bent een consument, dus jij kan hiervoor zorgen!

Hivos vindt dat bedrijven in Nederland die producten verkopen, aan consumenten (en dus ook aan kinderen) moeten kunnen uitleggen wat ze eraan doen om kinderarbeid in het productieproces te voorkomen. Kinderen hebben het recht om dat te weten. Zodat jij kan kiezen voor kinderarbeidvrije producten!

Boodschap richting bedrijven:
Hivos vindt dat bedrijven er alles aan moeten doen om kinderarbeid in hun productieketen te voorkomen. Consumenten moeten immers kunnen vertrouwen op kinderarbeidvrije producten. Dit geldt ook voor jonge consumenten. Als je producten aan kinderen verkoopt, moet je ook aan kinderen kunnen uitleggen welke acties je onderneemt om kinderarbeid in de productieketen te voorkomen. Kinderen hebben – net als volwassenen – recht op die informatie opdat ze bewuste keuzes kunnen maken. Duidelijkheid en transparantie, daar draait het om. De brief die de leerlingen gaan sturen is geen beschuldiging, maar een aanmoediging; het is immers heel goed mogelijk dat het bedrijf achter het gekozen product al veel doet om kinderarbeid te voorkomen en dat ook kan laten zien.

Hivos hoopt dat bedrijven hun medewerking verlenen en de mogelijkheid aangrijpen om jonge consumenten in eenvoudig Nederlands uit te leggen welke maatregelen zij treffen om kinderarbeid in hun productieketens tegen te gaan.

Ruim 700 basisscholen hebben zich al voor de actie aangemeld. De deelnemende scholen zijn te vinden op www.madebykids.nl/scholen

Je kunt het hele jaar door aan de slag met de scholenactie Made by Kids.
Op de Internationale dag van de Rechten van het Kind worden de vier scholen die de beste poster hebben gemaakt bekendgemaakt, waaronder de winnaar van de Stop Kinderarbeid Award (de school met de állerbeste poster).

Hivos heeft alle basisscholen in Nederland benaderd om mee te doen. Aanmelden kan via www.madebykids.nl/aanmelden

Hoe meer kinderen meedoen, hoe meer mensen bovenstaande boodschap meekrijgen. En natuurlijk hoe meer brieven er worden geschreven naar bedrijven, dus hoe meer bedrijven de boodschap meekrijgen: Als je producten aan kinderen verkoopt, moet je ook aan kinderen kunnen uitleggen welke acties je onderneemt om kinderarbeid in de productieketen te voorkomen.

 

De leerlingen richten hun brieven aan bedrijven die producten verkopen die waarschijnlijk (deels) buiten Europa worden gemaakt. Het is daarbij in verband met de taal verstandig een bedrijf te kiezen met een Nederlandse vestiging.

Deelnemende klassen ontwerpen actieposters met een duidelijke boodschap: kinderarbeid is niet cool, alle kinderen naar school is wél cool. De (foto’s van de) posters moeten worden geupload naar madebykids.nl, waar een deskundige jury de posters beoordeelt. Op de Internationale Dag van de Rechten van het Kind, worden de vier beste inzendingen bekend gemaakt.

Creativiteit, originaliteit en kracht van de boodschap. En ze moeten voldoen aan de Made by Kids-actievoorwaarden.

Een vakjury – die we momenteel aan het formeren zijn.

Over kinderarbeid

Onder ‘kinderarbeid’ verstaan we alle vormen van werk die het recht op formeel regulier dagonderwijs in de weg staan en/of die schadelijk zijn voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind tot 15 jaar. Daarnaast valt ook zwaar werk verricht door kinderen van 15 t/m 18 jaar onder de definitie van kinderarbeid. (Convention on the Rights of the  Child, Article 32)

Volgens schattingen van de Internationale Arbeidsorganisatie zijn er wereldwijd 168 miljoen kinderen die werken. India kent het grootste aantal kindarbeiders, maar ook in Afrika komt kinderarbeid veel voor.

Kinderarbeid komt veel voor in Afrika, Azië en Latijns-Amerika.
Volgens recente berichten is er in Europa en de Verenigde Staten echter ook weer steeds vaker sprake van kinderarbeid.

Het soort werk dat kinderen doen loopt sterk uiteen; kinderen werken onder meer in fabrieken, in de landbouw, in mijnen of in de huishouding.

  • Omdat arme ouders vaak denken dat kinderarbeid nodig is voor het gezinsinkomen. Maar als iedereen wil dat kinderen naar school gaan, is er meer werk voor de ouders. En die verdienen een hoger loon!
  • Omdat sommige mensen het normaal vinden dat kinderen werken en niet naar school gaan.
  • Omdat in sommige landen onderwijs te duur is of te ver weg. Of niet interessant.
  • Omdat sommige bedrijven hun spullen heel goedkoop laten maken. Kinderen krijgen het laagste loon dat er bestaat. Dan kan het bedrijf er meer aan verdienen.
  • Omdat wij, als consument, graag goedkope spullen willen. Als een T-shirt maar een paar euro kost, kun je bijna al weten dat de naaisters daar heel weinig geld voor hebben gekregen.

Armoede wordt vaak gezien als de belangrijkste oorzaak van kinderarbeid. De opvatting overheerst dat gezinnen niet kunnen rondkomen als kinderen niet werken. Ouders zouden simpelweg geen andere keus hebben.
Ervaring leert echter, dat niet armoede, maar onwetendheid, sociale onrechtvaardigheid en politieke onwil de belangrijkste redenen zijn dat kinderen werken en niet naar school gaan. In sommige gebieden wordt het nog steeds normaal gevonden dat kinderen werken in plaats van naar school gaan. Ouders die zelf nooit naar school zijn geweest, denken bijvoorbeeld dat onderwijs niet voor hen is weggelegd of ze zien er het nut niet van in. Dan is het idee dat werken hoort bij de opvoeding en dat kinderen meer leren van het werk dan op de school. Kinderen zouden met werk meer praktische kennis op kunnen doen en beter voorbereid zijn op de arbeidsmarkt. Als het gewoon is om kinderen te laten werken en het belang van onderwijs niet duidelijk is, bestaat er weinig sociale druk om kinderen naar school te sturen.

Kinderarbeid is een vorm van uitbuiting omdat het kinderen van hun kindertijd berooft, van hun potentieel en van hun waardigheid. Het is het schadelijk voor hun lichamelijke en mentale gezondheid, en staat het hun recht op onderwijs in de weg. Daarnaast houdt kinderarbeid armoede in stand. Omdat kinderen makkelijk uit te buiten, goedkope arbeidskrachten zijn, worden zij eerder ingehuurd dan volwassenen. Daarmee leidt kinderarbeid tot lagere lonen en hogere werkloosheid onder volwassenen. Kinderen die werken en niet naar school gaan komen later ook terecht in laagbetaalde banen en vervolgens hun kinderen ook. Zo blijft de vicieuze cirkel van armoede bestaan.

Hivos werkt binnen de campagne ‘Stop Kinderarbeid – School, de beste werkplaats’ aan het bestrijden van kinderarbeid wereldwijd. Stop Kinderarbeid heeft als doel het uitbannen van álle vormen van kinderarbeid en het verzorgen van regulier dagonderwijs voor ieder kind tot tenminste 15 jaar oud. Hivos werkt samen met lokale organisaties in Azië, Afrika en Latijns-Amerika die zich inzetten om kinderen uit het werk te halen en naar school te krijgen en daar te houden. Daarnaast roept Hivos consumenten, overheden, internationale organisaties en bedrijven in Europa op deel uit te maken van de oplossing.

Binnen Nederland is Stop Kinderarbeid een gezamenlijk initiatief van Hivos, de Algemene Onderwijsbond (AOb), FNV Mondiaal, ICCO & Kerk in Actie, de Landelijke India Werkgroep (LIW) en Stichting Kinderpostzegels Nederland. www.stopkinderarbeid.nl

Samen met haar partners werkt Hivos aan de opzet, versterking en uitbreiding van zogenaamde Child Labour Free Zones (kinderarbeidvrije zones). Een Child Labour Free Zone is een plek waar geen kinderarbeid bestaat en waar alle kinderen naar school gaan. Dat kan bijvoorbeeld een dorp zijn, of een plantage. In de Child Labour Free Zone is iedereen ervan overtuigd dat kinderen op school horen en niet op de werkplaats. Iedereen werkt samen om kinderarbeid uit te bannen, alle kinderen naar school te brengen en het onderwijs te verbeteren.

De sleutel tot het succes van de Child Labour Free Zones is de gebiedsgerichte aanpak tegen alle vormen van kinderarbeid. Om de rechten van alle kinderen te realiseren, wordt ingezet op het veranderen van de houding van (lokale) overheden, vakbonden, werkgevers, leerkrachten, ouders en kinderen zelf. Van ‘kinderarbeid is een noodzakelijk kwaad’ moet de norm worden ‘kinderarbeid, in welke vorm dan ook, is onacceptabel!’. Geen baas meer die het normaal vindt dat er kinderen voor hem werken; geen ouder meer die het normaal vindt om zonen en dochters naar hun werk te sturen. Uiteindelijk wil iedereen dat alle kinderen gewoon naar school gaan. 

De gebiedsgerichte aanpak is zeer succesvol en de Child Labour Free Zones breiden zich steeds verder uit.
Lees meer op www.stopkinderarbeid.nl/Stop-Kinderarbeid/WAT-WIJ-DOEN/Onze-aanpak

Meer informatie over kinderarbeid

Online media over kinderarbeid

  • Algemene Onderwijsbond: Artikel “Lespakket over kinderarbeid: Zara’s brief”. Zara Yamuktu is een meisje van 10. Ze mist grote delen van elk schooljaar omdat het hele gezin leeft van seizoensarbeid. Ieder jaar opnieuw, tussen maart en oktober, reist het gezin het werk op het land achterna, dwars door Turkije. Zara wiedt onkruid en plukt katoen of hazelnoten. Vaak wel 11 uur per dag. Het leven van Zara staat centraal in het lespakket van de Algemene Onderwijsbond. Wil je uitgebreider met het thema kinderarbeid aan de slag? Vraag dan het lespakket aan.

http://www.aob.nl/default.aspx?id=237&article=49130

  • Samsam:Web-item over kinderarbeid. Help jij thuis met de afwas? Doe je wel eens boodschappen? Help je soms in de tuin? Of was je in het weekend de auto? Dit soort huishoudelijk werk en bijbaantjes is geen kinderarbeid. Het is anders als je als kind het grootste de dag (of nacht) werkt en het geld dat je verdient nodig is om te (over)leven. Dan spreken we wel van kinderarbeid.

http://www.samsam.net/trefwoord/kinderarbeid

  • Kinderpostzegels: veel kinderen in Ethiopië gaan niet naar school, ze werken op het land, ook als ze nog heel jong zijn. Film over Abaynew uit Ethiopië. Hij is heel blij dat er nu een school in zijn dorp is, als hij groot is wil hij immers piloot worden.

http://youtu.be/SDEHSLwRo9A

  • NRC DeLuxe weekend bijlage. Artikel “School feest” Voor de kinderpostzegels van dit jaar portretteerde Anton Corbijn schoolkinderen in Ethiopië. De scholieren dromen ervan dokter of piloot te worden, en geen boer, zoals hun ouders.‘De gelukkigste dag van mijn leven was toen er een school kwam bij ons in het dorp.’

NRC DeLUXE reportage Ethiopië

  • School TV: Nu zijn er regels in ons land die kinderarbeid verbieden. Vroeger was dat niet zo. Kinderen werkten lange dagen in vieze, stinkende fabrieken.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clippopup/20040224_kinderarbeid01

  • School TV: Sidet kan niet naar school. Hij moet werken om geld te verdienen voor het gezin. Hij verzamelt flesjes en verdient hiermee maar 30 cent per dag.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20110106_cambodjakinderarbeid01

  • Unicef: TV Spot van UNICEF tegen kinderarbeid.

http://youtu.be/zBPg_QssWhw

  • Het klokhuis over kinderarbeid. Zo’n 150 jaar geleden was kinderarbeid in ons land normaal. In het Textielmuseum in Tilburg gaat Mustafa aan de slag in de wolfabriek en laat zien hoe zwaar en gevaarlijk het werk was.

http://gemi.st/13470015

  • Altijd Wat: Wijzer over Kinderarbeid (2012). De sint is weer in het land, de hartjes van de Nederlandse kinderen kloppen vol verwachting. maar voor kinderen elders op de wereld is het geen feest.

http://www.youtube.com/watch?v=RYQzBQh0BqY

  • Altijd wat: De textielsector Turkije (2012). Negen jaar zijn ze soms nog maar, en ze werken van zonsopgang tot zonsondergang in de brandende hitte op katoenplantages. Slapen doen zij onder schamele omstandigheden in tenten in het open veld. Honderdduizenden kinderen missen hierdoor een stabiele thuissituatie, onderwijs en de kans op een betere toekomst.

http://www.youtube.com/watch?v=6W4NJw3FxAU

  • Altijd Wat: Vervolg op de uitzending van 2012. Vorig jaar liet Altijd Wat zien dat er in Turkije kinderen katoen plukken dat wordt gebruikt voor stoffen van populaire kledingmerken als Esprit en H&M. Een jaar later blijkt er niets veranderd. Dezelfde kinderen verrichten het  zware werk in de katoenvelden.

http://altijdwat.ncrv.nl/nieuwsblogs/deze-week-kinderarbeid-in-turkije-vervolg

  • Puberruil Xtra: De zestienjarige Nederlandse Lisa uit Heerhugowaard ruilt voor vier dagen van leven met de achttienjarige Nivruti uit Hyderabad, India. Nivruti heeft nog nooit een stap buiten India gezet, maar reist elke vakantie 300 kilometer naar een project van de lokale organisatie MV Foundation die met steun van Hivos strijdt tegen kinderarbeid.

http://puberruil.kro.nl/seizoenen/2012_-_xtra/afleveringen/26-06-2012/default.aspx

Meer links: